Weerstand is een groeibriljant
Weerstand een groeibriljant? Wie zit er nou op weerstand te wachten? Weerstand voelt niet prettig, kan je behoorlijk in de weg zitten en vreet energie. Denk bijvoorbeeld aan weerstand op veranderingen in je werk, bij de introductie van weer een nieuw systeem of bij het eindeloze rapporteren waar je het nut niet van in ziet. Zoals bij Hans. Hans werkt met kwetsbare jeugd in complexe sociale situaties en vanuit zijn werkveld heeft hij te maken met zoiets als De Inspectie. De Inspectie wordt uitgesproken met een mengeling van ‘dat hoort er nou eenmaal bij’, afschuw en ‘wat ontzettend jammer dat dat nodig is’.
Hans voelt grote weerstand tegen het vele rapporteren. Of beter gezegd: tegen het verantwoorden van zijn beslissingen. Hans is eigenlijk best goed in rapportages schrijven en hij kan rationeel ook best begrijpen dat hij van zijn baas, die hij ervan verdenkt doodsbang te zijn voor De Inspectie, al zijn beslissingen schriftelijk moet verantwoorden. Het voelt voor Hans dus vooral als een taak die hij uit angst voor De Inspectie moet doen. En het frustreert hem mateloos. Omdat hij het gevoel heeft dat hij aan het verantwoorden is om te verantwoorden. Hij ziet het nut er niet van in. In plaats daarvan stopt hij zijn tijd liever in de begeleiding van zijn cliënten, in intervisie met zijn collega’s of in projecten die echt het verschil kunnen maken voor die jongens waar hij zich super verantwoordelijk voor voelt. Terwijl hij wel weet dat hij zich er beter bij neer kan leggen omdat het toch moet gebeuren (Hans is namelijk helemaal niet dom), maakt het verantwoorden hem opstandig en vooral ook heel moe. Want weerstand kost bakken energie. In plaats van zich erbij neer te leggen, heeft Hans uitstelgedrag ontwikkeld op het rapporteren; als echt alle excuses om het nog langer uit te stellen al gebruikt zijn en de absolute deadline met rasse schreden nadert, lukt het hem om met de grootst mogelijke afkeer zijn rapportages te maken. Het is niet zo heel moeilijk om je voor te stellen wat dat doet met Hans; zijn weerstand draagt bij aan de hoge werkdruk die hij ervaart, aan vermoeidheid en aan verminderd werkplezier.
Weet je, weerstand is eigenlijk briljant. Een ware groeibriljant, zelfs. Weerstand biedt je namelijk een prachtige kans om je verder te ontwikkelen en laat je ontdekken wat jouw kernwaarden zijn. Daarvoor helpt het om het over de functie van weerstand te hebben. Wat is de functie van weerstand? Dit kan best een lastige vraag voor je zijn, maar als je het begrip weerstand beschouwt vanuit de context van gezondheid, dan weet je het waarschijnlijk meteen. Een goede weerstand stelt je lichaam in staat je te beschermen tegen bedreigende invloeden van buitenaf die schadelijk voor je kunnen zijn. Wel of geen goede weerstand hebben, kan het verschil betekenen tussen gezond blijven of ziek worden. De functie van weerstand is dus: iets beschermen wat heel waardevol en belangrijk voor je is, zodat je minder kwetsbaar bent voor bedreigingen. Het houdt je in leven. Weerstand gaat over levensbelangrijke zaken.
Terug naar Hans. Wat voor bedreiging voelt Hans dan als hij zich voor zijn gevoel weer eens aan het verantwoorden is om te verantwoorden? In eerste instantie antwoordt hij dat hij de zin ervan niet inziet. Na nog een paar keer doorvragen, weet Hans het! Beiden voelen we dat de essentie zich aandient. “Waar het eigenlijk over gaat”, zegt Hans, “is Vertrouwen” (inderdaad, met een hoofdletter V). Het gaat als een schok door ons lijf als hij bij zichzelf deze ontdekking doet. Als hij zich drie slagen in de rondte rapporteert uit angst voor De Inspectie, dan voelt dat alsof ze hem niet vertrouwen. En laat dat nou net een eigenschap van Hans zijn waar hij zeer veel waarde aan hecht. Betrouwbaarheid, vertrouwen, integriteit… overal kippenvel. En daar is direct die boosheid, of eigenlijk, dat intense verdriet; vertrouwen ze hem soms niet?! Pfff, die komt binnen. Zijn weerstand op het verantwoorden van zijn werk herinnert hem eraan hoe belangrijk Vertrouwen is voor Hans. Briljant.
Wacht even… Een goede weerstand houdt je dus gezond. Maar hoe zit dat dan bij de hoge werkdruk, vermoeidheid en verminderd werkplezier, mede veroorzaakt door de weerstand op bepaalde taken? Terwijl je je dus ergens voor wil beschermen, je kernwaarde wordt immers aangetast, verzwak je in plaats van dat het je sterk houdt. Is dat niet ironisch? Best wel, maar de vraag is of Hans überhaupt wel bedreigd werd. Hans ziet in dat hij het persoonlijk gemaakt heeft; zich moeten verantwoorden voelde onbewust altijd als een motie van wantrouwen naar hem als persoon, stelde voor zijn gevoel vraagtekens bij zijn integriteit en professionaliteit. Hans ziet nu in dat het daar niets mee te maken heeft en dat geeft direct lucht. De dreiging verdwijnt. En daarmee ook de weerstand op verantwoording afleggen middels rapportages. Deze groeibriljant brengt bij Hans een efficiëntere werkwijze met minder uitstelgedrag, meer energie, meer werkplezier en minder ervaren werkdruk. Lekker!
Heb jij ook ergens een energielek zitten met een negatief effect op je werkplezier, voortkomend uit weerstand? Je kunt je er mogelijk van bevrijden door je weerstand nader te onderzoeken en je af te vragen waar jij je voor beschermt. Als ik je daarbij mag helpen, neem dan gerust contact met me op.